Προς το τέλος της Αίθουσας Γ, η μακέτα της βασιλικής νεκρόπολης που ανασκάφηκε στη θέση Λειβάδια, μας εισάγει στον κόσμο των νεκρών και στα ταφικά ευρήματα των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων.

Στην προθήκη 24 εκτίθενται οστέινα αντικείμενα, οικιστικής και ταφικής προέλευσης. Το κεντρικό τμήμα της καταλαμβάνει η αναπαράσταση της εντυπωσιακής ζωφόρου με τα οστέινα περίτμητα πλακίδια, που κοσμούσε τον τάφο Ι. Διακοσμούνται με παραστάσεις γυναικών, πολεμιστών, αρμάτων, ζώων, υδρόβιων πουλιών, γοργόνεια και άλλα. Ελάχιστα παρόμοια πλακίδια έχουν διασωθεί στον ελλαδικό χώρο, γεγονός που καθιστά το εύρημα πολύτιμο για τη μελέτη αυτού του είδους της μικροτεχνίας.

Στις προθήκες 25-27 εκτίθενται ανθρωπόμορφα πήλινα ειδώλια και πλαστικά αγγεία, κτερίσματα αρχαϊκών τάφων. Περιλαμβάνονται κούροι, πλαστικά αγγεία με μορφή κόρης που κρατά περιστέρι, γυμνοί νάνοι, των οποίων η δυσμορφία θεωρείτο αποτροπαϊκή, καθιστές γυναικείες μορφές με ψηλό πόλο, που ερμηνεύονται ως ειδώλια της θεάς Αθηνάς, και γυναικείες προτομές. Τα περισσότερα διατηρούν τα έντονα χρώματα με τα οποία ήταν διακοσμημένα. Οι τύποι αυτών των ειδωλίων, ανατολικοϊωνικής και αττικής προέλευσης, ήταν διαδεδομένοι σε όλο τον αρχαίο κόσμο, ενώ οι μήτρες που κυκλοφορούσαν έδιναν τη δυνατότητα κατασκευής τους από τοπικά εργαστήρια.

Στην Αϊθουσα Δ εκτίθενται ευρήματα σχεδόν αποκλειστικά από τάφους αρχαϊκών και κλασικών χρόνων και κυρίως από τη βασιλική νεκρόπολη.

Στην προθήκη 1 εκτίθενται χρυσά και αργυρά επιχρυσωμένα αντικείμενα. Ανάμεσά τους το αργυρό φιδάκι από το «Σπίτι με τις Σκάλες» και ελάσματα με παράσταση του κύκλωπα Πολύφημου, με δύο πρόβατα και άνδρες δεμένους στην κοιλιά τους. Χρυσοί ρόδακες, που ήταν ραμμένοι σε νεκρικά υφάσματα, δισκάρια με το μακεδονικό αστέρι, σε δύο από τα οποία είναι δεκαεξάκτινο, αλλά και κισσόφυλλα από στεφάνια, είναι ότι απέμεινε από τη σύληση των μνημειακών τάφων. Εκτίθενται επίσης χρυσά επιστόμια ασύλητων τάφων, που κάλυπταν το στόμα των νεκρών, στο πλαίσιο ταφικών εθίμων. Ξεχωρίζουν δύο με έκτυπη διακόσμηση αντωπών λιονταριών, φτερωτής γυναικείας μορφής και άλλα. Χρυσά, αργυρά και χάλκινα κοσμήματα, όπως σκουλαρίκια, βραχιόλια, αλυσίδες, καρφίτσες, οστέινες επιχρυσωμένες χάντρες από ανδρικό στεφάνι και χάντρες από ήλεκτρο, εκτίθενται στις προθήκες 2 και 3.

Στις προθήκες 4-7 βλέπουμε ταφικά σύνολα με χάλκινα αγγεία λουτρού και συμποσίων, και διάφορα άλλα αντικείμενα. Λέβητες, οινοχόες και λεκανίδες με περίτεχνες ζωόμορφες λαβές, αλλά και μία αρύταινα με λαβή που απολήγει σε κεφάλι κύκνου. Αξιοσημείωτη είναι η σειρά των «τσαλακωμένων» χάλκινων φιαλών, οι οποίες υπερβαίνουν τις 100, και απηχούν κάποιο ταφικό έθιμο. Εκτίθενται επίσης δύο σιδερένιοι τρίποδες, οβελοί, αλλά και ένας λυχνοστάτης. Στην προθήκη 7 μπορεί να θαυμάσει κανείς ομοιώματα σιδερένιων αμαξών και χάλκινων αλόγων, το ένα με ιππέα.

Ακολουθούν, στις προθήκες 8-21, πήλινα ευρήματα. Στην προθήκη 8 εκτίθενται εκπληκτικής ομορφιάς πήλινα άλογα με γραπτές λεπτομέρειες για τα ηνία και τα υφάσματα που κάλυπταν την πλάτη τους.

Στις περίοπτες προθήκες 9, 15 και 16 εντυπωσιάζουν τρία πήλινα αγγεία. Στην πρώτη, ένας αμφιπρόσωπος ερυθρόμορφος κάνθαρος – συμποσιακό κύπελλο, αττικού εργαστηρίου, με μορφή λευκής και μαύρης γυναίκας. Στην δεύτερη, μία ερυθρόμορφη αττική πελίκη, με παράσταση νέου μπροστά σε ερμαϊκή στήλη και στην άλλη πλευρά ιματιοφόρου άνδρα και γυναίκας. Στην τρίτη, έναν μελανόμορφος αττικός αμφορέας, αρχαϊκών χρόνων, με παράσταση πέντε κωμαστών ανά πλευρά, σε ξέφρενο χορό, που παραπέμπει στον «κόρδακα», άσεμνο χορό της αρχαίας κωμωδίας.

Στις προθήκες 10-14 εκτίθενται πήλινα αγγεία, κορινθιακού, αττικού και τοπικού εργαστηρίου, γυάλινα και ένα αλάβαστρο, καθώς και ειδώλια γυναικείων μορφών, ζώων και καρπών, από ταφικά σύνολα αρχαϊκών και πρώιμων κλασικών χρόνων.

Μεμονωμένα πήλινα αγγεία του 6^ου π.Χ. αι. έχουν τοποθετηθεί στην γωνιακή προθήκη 17, ενώ στην 18 κορινθιακή και πρώιμη αττική κεραμική της ίδιας περιόδου. Στην προθήκη 19, θα δούμε αξιόλογα δείγματα μελανόμορφης και ερυθρόμορφης αττικής κεραμικής, με πρωιμότερο ένα όστρακο πιθανόν του «Ζωγράφου των Γοργόνων» (αρ. 33). Ξεχωρίζουν τα μελανόμορφα αλάβαστρα με παράσταση νέγρων, ένα ερυθρόμορφο κύπελλο με παράσταση κυνηγιού καλυδώνιου κάπρου (αρ. 19), μία αποσπασματική υδρία με ερυθρόμορφη παράσταση γυναικωνίτη και ένας σκύφος τύπου Αγίου Βαλεντίνου.

Στην προθήκη 20 εκτίθενται αγγεία του εργαστηρίου της Αιανής, όπως η μελανόμορφη πρόχους με απεικόνιση μαινάδας που χορεύει ανάμεσα σε σατύρους (αρ. 17) και άλλα που μαρτυρούν ένα πλούσιο σχηματολόγιο. Στην προθήκη 21, εκτίθεται πολύχρωμη κεραμική του 5^ου π.Χ. αι., τοπικών εργαστηρίων. Διακοσμούνται μικρά κυρίως αγγεία, αρύβαλλοι και φορμίσκοι – κουδουνίστρες (με πετραδάκι στο εσωτερικό τους), καθώς και ένα ομοίωμα σύκου. Τα χρώματα είναι συνήθως λευκό, κόκκινο και γαλάζιο.

Δρ Αρετή Χονδρογιάννη – Μετόκη